Поиск по сайту

 RUS  |   ENG 

Илья Разумовский
«ИСТОРИКО-КУЛЬТУРНАЯ ЦЕННОСТЬ»

А. Астаповіч, А. Вантух
«ЭСКІЗНЫ ПРАЕКТ РЭСТАЎРАЦЫІ І АДНАЎЛЕННЯ БУДЫНКУ БЫЛОЙ СІНАГОГІ»

РОЗЫСК РОДСТВЕННИКОВ

Аркадий Шульман
«ПЕРЕЛЬМАНЫ ИЗ ЛУЖКОВ»

Лужки в «Российской еврейской энциклопедии»


ЭСКІЗНЫ ПРАЕКТ РЭСТАЎРАЦЫІ І АДНАЎЛЕННЯ БУДЫНКУ БЫЛОЙ СІНАГОГІ

в. Лужкі, Шаркаўшчынскі р-н, Віцебская вобласць.
Уласнік – Лужэцкі сельскі савет Шаркаўшчынскага р-на Віцебскай вобл.
Сладаецца з будынку сінагогі і руінаў будынку міквы.
Ансамбль сінагагальнага двара друг. пал. ХІХ ст.

Сінагога – аднапавярховы прамавугольны ў плане будынак на схіле высокай надпоплаўнай тэрасы правага берага ракі Мнюта. Падмурак выкладзены з бутавага камяню, з боку вуліцы на ўзроўні гарызонта зямлі, высокі з боку тэрасы. Сцены часткова выкладзены з бутавага камяню, часткова з цэглы. Аконныя праёмы арачнай формы па усім перыметры будынка, на галоўным фасадзе размешчаны папарна. Два дзвярных праёма, адзін ў сцяне задняга фасаду, другі ў бакавай сцяне, з боку берага. Канструкцыя і пакрыццё даху адсутнічае. У інтэр'еры захаваліся франменты тынку з рэшткамі насцённых роспісаў.

Руіны міквы – прамавугольны ў плане будынак з бутавага камяню. Размешчаны ў поплпве, на правым беразе ракі Мнюта, у некалькіх метрах ад кромкі вады. Выкладзеныя з бутавага камяню, фрагментарна захавалася муроўка з цэглы. У сценах захаваліся парэшткі аконных і дзвярнога праёмаў, вокны арыентаваны на раку, дзвярны праём знаходзіцца ў створы бакавога выхада сінагогі. З інтэр'ернага боку захавалася тынкоўка.

Пры сінагозе ў ХІХ – 30-х гг. ХХ ст. дзейнічаў хедэр – пачатковая школа па вывучэнню Торы і Талмуда, у якой першасную рэлігійную адукацыю атрымаў Эліэзэр Бэн-Іегуда.

Эліэзэр Бэн-Іегуда (сапраўднае імя Лэйзэр Іцхак Перэльман) – бацька сучаснага іўрыту, заснавальнік гебраізму, узаснавальнік першага перыядычнага выдання на іўрыце, першага камітэту мовы іўрыт, акадэміі іўрыту, першага слоўніка мовы іўрыт.

Нарадзіўся ў 1859 г. у мястэчку Лужкі Дзісенскага павету Віленскай губерні. Да 13 год жыў і вычыўся ў Лужках, затым вучыўся ў Полацкай ешыве, адкуль паступіў у Дынабургскае рэальнае вычылішча, а з 1878 г. вывучаў медыцыну ў Парыжы.

З 1881 г. жыў у Палестыне, дзе ўсю сваю дзейнасць накіраваў на адраджэнне іўрыту, як свецкай паўсядзённай мовы. Вяршыняй жыццёвай працы з'явілася абвешчанне іўрыту адным з трох афіцыйных моваў Палестыны ў 1922 г.

Па звестках інфарматараў, старажылаў Лужак, сінагога перастала дзейнічаць, як культавы будынак з ліпеня 1941 г., калі ў мястэчку было ўтворана гета. Гета знаходзілася ў суседнім квартале, на ўсход праз вуліцу ад сінагогі. Было ліквідавана ўлетку 1942 г. Пасля вайны будынак сінагогі прыстасаваны пад газавую краму. Крама зачынена ў пач. 70-х гг. ХХ ст., пасля чаго будынак пачынае занепадаць.

Будынак міквы выкарыстоўваўся, як для рытуальных амавенняў, так і выконваў функцыю грамадскай местачковай лазні, дзеля чаго быў падзелены на дзве палавіны. Зруйнавана ў час Другой сусветнай вайны.

Архітэктурны ансамбль сінагагальгага двара былога мястэчка, сучаснай вёскі, Лужкі – яскравы тыповы прыклад комплексу іўдзейскіх культавых будынкаў перыяду 19 ст., матэрыяльны помнік яўрэйскай культуры на Беларусі, звязаны з носьбітам ідэі, якая аказала ўплыў на ход развіцця яўрэйскай культуры, а далей і яўрэйскай нацыянальнай дзяржавы, што ў сваю чаргу закранула ход гістарычных падзей у свеце ў найноўшы перыяд.

19.11.2009 г. Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры накіравала прапанову па наданню статуса нерухомай матэрыяльнай гісторыка-культурнай каштоўнасці ансамблю сінагагальнага двара ансамблю сінагагальнага двара ў складзе руін сінагогі і міквы.

17.03.2010 г. рашэннем Беларускай рэспубліканскай навукова-метадычнай рады па пытаннях гісторыка-культурнай спадчыны пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь ансамблю сінагагальнага двара ансамблю сінагагальнага двара ў складзе руін сінагогі і міквы нададзены статус нерухомай матэрыяльнай гісторыка-культурнай каштоўнасці, а адпаведна Пастановы Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 21.09.2010 № 1351 ансамбль унесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў Рэспублікі Беларусь.

Эскізны праект распрацаваны ў якасці інвестыцыйнай прапановы па рэстаўрацыі і аднаўленню руінаў будынку былой сінагогі з прыстасаваннем пад музейна-культурны цэнтр імя Эліазара Бэн-Егуды.

А.У. Астаповіч
Старшыня Грамадскае аб'яднанне "Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры"
А.С. Вантух
Кіраўнік архітэктурнай секцыі ГА БДТАПГК

Еврейское местечко под Минском


Местечки Витебской области

ВитебскАльбрехтовоБабиновичиБабыничиБаевоБараньБегомль Бешенковичи Богушевск БорковичиБоровухаБочейковоБраславБычихаВерхнедвинскВетриноВидзыВолколатаВолынцыВороничи Воропаево Глубокое ГомельГородок ДиснаДобромыслиДокшицыДрисвяты ДруяДубровноДуниловичиЕзерищеЖарыЗябки КамаиКамень КолышкиКопысьКохановоКраснолукиКраснопольеКубличи ЛепельЛиозноЛужкиЛукомльЛынтупыЛюбавичиЛяды Миоры ОбольОбольцы ОршаОсвеяОсинторфОстровноПарафьяновоПлиссаПодсвильеПолоцк ПрозорокиРосицаРоссоны СенноСиротиноСлавениСлавноеСлобода СмольяныСокоровоСуражТолочинТрудыУллаУшачиЦуракиЧашникиЧереяШарковщинаШумилиноЮховичиЯновичи

RSS-канал новостей сайта www.shtetle.comRSS-канал новостей сайта www.shtetle.com

© 2009–2017 Центр «Мое местечко»
Перепечатка разрешена ТОЛЬКО интернет изданиям, и ТОЛЬКО с активной ссылкой на сайт «Мое местечко»
Ждем Ваших писем: mishpoha@yandex.ru